Συνείδηση και Ελεύθερη Βούληση

Ο μόνος τρόπος να κατανοήσουμε τα όρια της ανθρώπινης σκέψης, δηλαδή τα όρια του εξωτερικού και του εσωτερικού κόσμου μας, είναι να εξετάσουμε τα όρια του εγκεφάλου. Και αυτό πρέπει να το επιχειρήσουμε μέσα στο ιστορικό του πλαίσιο ως εξελικτικό φαινόμενο, δηλαδή μέσα στον χρόνο. Ο εγκέφαλος δεν είναι μια μηχανή προγραμματισμένη εκ των προτέρων για τα πάντα, αλλά ένα όργανο εύπλαστο που μπορεί να γίνεται διαφορετικό, ελεύθερο να υιοθετεί εντελώς διαφορετικές μορφές, πάντοτε μέσα στα όρια του γενετικώς δυνατού. Σαν το νερό, που δεν έχει σταθερή μορφή, ο εγκέφαλος ποικίλλει στον χώρο και στον χρόνο. Ο εγκέφαλος είναι ένας “αναρχικός” που δημιουργεί διαρκώς απροσδόκητες αφετηρίες. Έτσι, μπορεί να υποστηρίξει κανείς το παράδοξο ότι είμαστε βιολογικά καθορισμένοι να μην είμαστε βιολογικά καθορισμένοι. Η ευπλαστότητα του εγκεφάλου μας καθιστά κατά κάποιον τρόπο προϊόντα της τυχαιότητας και του χάους, αλλά μήπως ακόμη και έτσι, τελικά ελεύθερους;

Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος στις νευροεπιστήμες είναι τέτοια που μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε και να πιστεύουμε ότι σύντομα θα έχουμε πιο πειστικές απαντήσεις για το τελευταίο (:) μεγάλο υπαρξιακό ερώτημα της ανθρωπότητας.